Het artikel over de bronzen inktpot is het eerste van een aantal zomerspecials over bijzondere archeologische vondsten in Heel.
Heemkring Heel | Wim Coolen
Bijzondere vondsten
In de vakantieperiode publiceren we een viertal zomerspecials over het Romeinenproject van Heemkring Heel. Deze keer vertellen we over een bronzen inktpot. Deze bijzondere vondst kwam in 1964 aan het licht tijdens opgravingen ter hoogte van een aantal bungalows aan de Panheelderweg in Heel. Bij die plek is, op initiatief van Heemkring Heel, onlangs een archeospeer geplaatst. Die “speer” wijst voorbijgangers op de aanwezigheid van het grafveld uit de Romeinse tijd.
De bronzen inktpot
De ronde inktpot heeft een doorsnede van 3,7 cm en is 4,1 cm hoog. Hij is van brons met een zilverkleurige laag erop. De pot is vervaardigd uit drie delen, de bodem, buis en de bovenkant. Die drie onderdelen zijn aan elkaar gesoldeerd.
De buis
Op de buitenkant van de buis zijn, met behulp een draaibank, rondom, twee ondiepe groeven ingegraveerd. Het buisdeel wordt daardoor in drie vakken gedeeld. Het middelste vlak is gedecoreerd met een ,nog vaag herkenbare, klimoprank. De beide andere vlakken zijn met omgedraaide V’s versierd.
Bron: Bronzen inktpot (Put 6, graf 12, vondstnummer 63, Bogaers 1964). Bron: Bogaersarchief Auxilia/RU Nijmegen; ROB fotoarchief O90B, 3 / foto 10790.
De bovenkant
De bovenkant van de inktpot heeft in het midden een klein gat, waaraan nog de restanten zitten van een scharnier, met ertegenover, een gaatje. Hier zat ooit een, waarschijnlijk zilveren, dekseltje dat het gat afdekte.
De bovenkant is versierd met zilver en een zwart poeder. Dat poeder bestond waarschijnlijk uit een speciaal mengsel van zilver, koper, lood en zwavel. In een oven smolt het en hechtte zich dan aan de ondergrond.
Versiering
De versiering aan bovenkant bestaat uit twee ringen met aan de buitenkant een omlopend golven-patroon (“lopende hond” genoemd) en daarbinnen een klimoprank en fruit met een golvende lijn.
Nijmegen
De inktpot is zeer goed vergelijkbaar met een reeks exemplaren uit Nijmegen. Twee daarvan hebben zelfs dezelfde decoratie op de bovenkant. Omdat in de buurt van Nijmegen meer van dit soort vondsten zijn gedaan, lijkt het aannemelijk dat ze in (de directe omgeving van) Nijmegen vervaardigd of verhandeld zijn.
Kostbaar
De afwerking van de inktpot in van hoge kwaliteit, zowel in materiaal als in ambacht. Dit kostbare exemplaar heeft de eigenaar heel wat pecunia’s gekost.
Die eigenaar kon een man of een vrouw zijn geweest. Schijven en lezen was ook onder vrouwen wijdverspreid in het Romeinse Rijk.
Dat de schrijver of schrijfster rijk was, dat is duidelijk. Er was niet gekozen voor een goedkopere versie in metaal of aardewerk. Met deze kostbare bonzen inktpot werd welvaart getoond.
Spoorloos
De inktpot is helaas niet meer te bekijken. Hij is sinds de jaren ’60 spoorloos. Er zijn alleen nog drie zwart-wit foto’s en wat notities. De foto’s zijn gemaakt door de fotograaf van de voormalige ROB (Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek). De bijbehorende notities zijn van de hand van de archeoloog professor van Bogaers, de wetenschapper die in de zestiger jaren verantwoordelijk was voor de opgravingen.