Vorige week vertelden we over de Heelder klokken die op Witte Donderdag naar Rome vertrokken om op Paaszondag weer naar hun vertrouwde toren terug te keren. Deze keer gaan we het hebben over een klok die ons dorp verliet en elders een „hangplek“ kreeg.
Heemkring Heel | Wim Coolen
12 april 2026
De klokkenstoel
Ons verhaal begint bij een krantenbericht dat ik van één van onze lezers ontving. Het ging over het plaatsje Houwerzijl, in het noordwesten van Groningen. Daar was op het kerkhof een klokkenstoel geplaatst.
Let op: om het geluid te horen is het wellicht nodig om links onderaan of links bovenaan te klikken en het geluid aan te zetten.
Een klokkenstoel is een stellage van balken, waarin een of meer klokken zijn opgehangen. Meestal zit die boven in de toren van een kerk, maar het kan ook een losstaand stellage zijn. Zo’n vrijstaande klokkenstoel staat bijvoorbeeld op de Waaldorpervlakte, in de duinen bij Wassenaar, waar jaarlijks op 4 mei de dodenherdenking wordt gehouden.
Speurzin
Het plaatsje Houwerzijl wilde de klokkenstoel op de begraafplaats. Dat bleek een lastig project omdat de kosten hoog waren. Uiteindelijk werd gekozen voor een simpele maar krachtige uitvoering. Uit het artikel bleek dat de klok gegoten was in 1963 en afkomstig uit het Limburgse Heel. Door dat laatste werd mijn speurzin geprikkeld.
Zoektocht
Bij mijn zoektocht in de archieven en kwam ik uit bij een rapport uit 2015, de tijd van de grote afbraak van Sint Joseph. Daarin stond een foto van drie klokken en een tekening van de klokkenstoel waarin ze hadden gehangen.
De tekst leerde dat de klokken gegoten waren door de firma Eijsbouts uit Asten. Die leverde in 1963 drie luidklokken, elektrische luidinstallaties en vier cijferringen met wijzers voor het torenuurwerk. De klokken kregen de namen Joseph, Franciscus en Maria. Voor die tijd had een klein klepklokje dienst gedaan in de toren van de kerk.
AOW-geld
In het rapport werd vermeld dat de klokken een schenking waren van „de eerste AOW-trekkers onder de broeders“. Die kregen vanaf 1957, net als alle Nederlanders van 65 en ouder, een „staatspensioen“. „Trekken van Drees“ werd dat genoemd. De broeders hadden dat geld bij elkaar gelegd en daarvan de klokken gekocht.
Van Heel naar Houwerzijl
Na het vertrek van de broeders en de afbraak van de kerk (en alle andere gebouwen van Sint Joseph) werd gezocht naar een nieuwe bestemming voor de klokken.
De grootste klok – Joseph met een doorsnede van 77,0 cm en een gewicht van 285 kg vond uiteindelijk een plek in de gloednieuwe klokkenstoel van Houwerzijl. De klok, met de mooie lage C toon, gaat daar, bij begrafenissen en bijzondere gelegenheden, welluidend klinken over het open Groninger landschap.
Nieuws uit het Heel’s Archeo Lab (Hal)
DeltaLimburg maakte een video over het project Catualium – Ontdek de Romeinen.
Klik HIER of op de afbeelding om te bekijken
