De overgang van lagere school naar voortgezet onderwijs: een duik in het schoolverleden.

Heemkring Heel | Door Wim Coolen
24 augustus 2025

Fasen

Afgelopen week was spannend voor de leerlingen die nog zo kort geleden in groep 8 zaten. Ze verruilden de overzichtelijke geborgenheid van de basisschool voor een nieuwe fase in hun leven: het voortgezet onderwijs. Zij doorlopen volgens antropologen drie fasen: je maakt je los van het oude, dan volgt de voorbereiding op wat komen gaat en tot slot is er de nieuwe fase.

 Ik ben naar mijn jeugd teruggekeerd en heb over mijn eigen “overgang” wat herinnering opgeduikeld.

1968

We gaan daarvoor terug naar 1968. Het Radi Ensemble uit Thorn scoorde dat jaar verrassend een hit met hun eerste singel Sonja Addio. Er zouden er nog vele volgen waaronder de evergreen: Huil maar niet kleine Eva. Het was ook het jaar dat de 13 jarige Heintje (ikzelf was 12) met Ich bau dir ein Schloss 27 weken op de Nederlandse Top 40 stond, waarvan 10 weken op plek 1. Omdat hij op die leeftijd nog zo’n loepzuivere kinderstem had werd gefluisterd dat de kl***n van het kereltje (ik hou het netjes: twee onderdeeltjes van zijn mannelijkheid) door zijn manager veilig waren opgeborgen in een kluis in Zwitserland.
Op de lagere school in Heel werd veel gezongen maar mijn zangkunsten vormden geen bedreiging voor “de nachtegaal van Bleijerheide”.

Het losmaken

In dat jaar dus, 1968, nam ik samen met mijn klasgenoten afscheid van de “de Stephanus” en meester Jacques Seerden. Op een mooi vel dik papier kreeg hij van ons een bedankgedicht, keurig gekalligrafeerd, opgerold en voorzien van een mooie strik. Meester Seerden hield het niet droog. De laatste keer bij elkaar, de jongens die zes jaar lang klasgenoten waren geweest. Het beschermde nest werd ingeruild voor nieuwe spannende wereld die niet meer begrensd werd door het bordje Heel.

De overgang

De zomervakantie duurde dat jaar veel te lang. De tijd werd bekort met “de Heelderpeel” en een reisje Roermond voor de aanschaf van een leren boekentas, schrijfgerei met passer(!) en een regenpak. Tegen het einde van de vakantie werden fietsafspraken gemaakt voor de eerste schooldag.

De nieuwe fase

Op maandag 19 augustus vertrok een langgerekte karavaan leergierige jongelingen, aangevuld met de ouderejaars, richting de nieuwe school. Het peloton raasde over de weg. Wij, eerstejaars, deden het kopwerk. We wilde naar de nieuwe school en we wilden op tijd zijn. Een bevriend ouderejaars riep ons tot de orde. Hij gaf ons tips over strategisch fietsen: krachten sparen en het kopwerk zoveel mogelijk overlaten aan anderen.
In de weken daarna loste de karavaan zich op. Door roosterverschillen en nieuwe vriendschappen ontstonden sub groepjes die op verschillende tijdstippen en in eigen tempo de dagelijkse schoolweg fietsten.

De nieuwe school betekende nieuwe vakken – Frans, Engels, wiskunde –, meisjes in de klas(!) en elk uur een andere docent. Je kreeg meer verantwoordelijkheden: een schoolagenda, huiswerk plannen en leren voor proefwerken. En je had de zorg voor een rapport waarmee je thuis kon komen.

Slapeloze nachten

Je ging steeds meer je eigen weg, ook op  muzikaal gebied. Als de Top-40 werd uitgezonden zat je klaar met je cassettebandje, hopend dat de discjockey er een keertje niet doorheen praatte. Heintje en de Radi’s maakten plaats voor Sandy Coast, Shocking Blue en Merrilee Rush. De keuzes die je maakte pasten niet meer bij die van je ouders. Hun gezag werd ter discussie gesteld. Ze voelden de bui al hangen, je kwam in de volgende overgangsfase: de puberteit, een periode die hen nog heel wat slapeloze nachten zou bezorgen.